การลงแขก

ประกาศตามหาแรงงานเกี่ยวข้าวจ้า….

ย่างเข้าหน้าหนาว สาวๆขาเริ่มแตก ริ่มฝีปากเริ่มแห้ง เป็นสัญญานเตือนว่าใกล้จะได้เกี่ยวข้าวแว้วว อุต๊ะ !!! เกี่ยวกันไหมเนี่ย เอาเป็นว่า ใครอยากมาเกี่ยวข้าว เตรียมตัวมาเกี่ยวข้าวช่วยสาวอุดรได้เลยจ้า ช่วงเดือนธันวาคมจัดเต็ม เพระาหาแรงงานยากมาก ช่วงนี้เป็นช่วงแรงงานเล่นตัวมาก เพราะใครก็ต้องการ ไม่งั้นข้าวได้ร่วงเต็มพื้นแน่ๆ จะหาคนช่วยลงแขกเกี่ยวข้าวก็คงจะหาไม่ได้แล้ว หรือว่าการลงแขกเกี่ยวข้าวจะกลายเป็นตำนานไปซะแล้ว เพื่อๆมีความคิดเห็นยังไงบ้างคะเกี่ยวกับเรื่องนี้

ค่าแรงเกี่ยวข้าวกับค่าแรงขั้นต่ำ

ค่าแรง สาเหตุหนึ่ง ที่หาแรงงานเกี่ยวข้าวไม่ได้ เพราะตั้งแต่มีการขึ้นค่าแรง 300 บาท/วัน แรงงานก็พูดเป็นเสียงเดียวกันเลยว่า ถ้าต่ำกว่า 300 บาท ไม่ไป และที่สำคัญ จ่าย 300 บาท แล้วต้องเลี้ยงข้าวเที่ยงด้วยนะคะ บางที่สาวอุดรได้ยินมา ต้องมีรถรับส่งและต้องมีเครื่องดื่มด้วย โห !!! ทำยังกะเราเป็นเถ้าแก่ ทำนาขายข้่าวก็หวังจะได้ค่าปุ๋ย ค่ายา แต่โดนค่าแรงเข้าไป อีพ่ออีแม่ หน้ามืดกันเลยทีเดียว จะปลูกสตรอว์เบอร์รี่ก็แล้งเหรอเกิ้นน

แรงงานไปอยู่ไหนหมด

ที่ไม่ค่อยมีแรงงานมาช่วยเกี่ยวข้าว ก็เพราะว่าที่บ้านตอนนี้มีแต่ คนเฒ่า คนแก่ และลูกๆหลานตัวเล็กๆ วัยหนุ่มสาว วัยแรงงานไปทำงานทีก่รุงเทพ หรือจังหวัดใหญ่ๆกันหมด เพราะนอกจากได้ค่าแรงดีกว่าและยังได้สิทธิ์ประกันสังคมด้วย อยู่ทำนา เดินตกคันแทนา หาหัก ใช้ได้แค่ สวัสดิการ 30 บาท รักษาทุกโรค ได้แต่ยาพารามากิน คนก็เลยแห่กันไปทำงานโรงงาน ทำงานบริษัทกันหมด จะได้มีสิทธ์สวัสดิการรักษาพยาบาลและลูกก็ได้รับสิทธิ์ด้วย

แต่สาวอุดร บ่ไปเด้อจ้า อยู่ทำนากับอีพ่ออีแม่นี่ล่ะ สงสารท่านแก่แล้ว มีบาดแผลเล็กๆน้อยก็ใช้สมุนไพรบ้านเรา หรือไม่ก็ไปอนามัยใกล้บ้านก็ยังพอไหว อุ๊ย เขาเรียก รพ.สต. แล้วสินะ

เป็นสาวบ้านนาต้อง ถึก ทน สตรอง ไม่เป็นอะไรง่ายๆ ตกควายก็ไม่มีร้องให้เสียหน้า อิอิ

วัฒนธรรมการลงแขกเกี่ยวข้าว

บางคนยังไม่รู้จักการลงแขกเกี่ยวข้าว เดี๋ยวสาวอุดรจะเล่าให้ฟังก่อน “การลงแขก” ที่อีสาน คือการบอกกล่าวและขอแรงบรรดาญาติมิตรสหาย ให้มาช่วยเกี่ยวข้าว เพราะคนสมัยก่อนมีที่นาเยอะ เครื่องมือผ่อนแรงก็ยังไม่มีต้องอาศัยแรงงานเข้าช่วย ถ้าจะทำเองก็ไม่ไหว ก็ต้องอาศัยขอแรงลงแขกช่วยกัน

สาวอุดรชอบนะ เพราะเวลาลงแขกเกี่ยวข้าว จะมีพี่ๆน้องๆมาช่วยกัน เวลามีคนมาช่วยกันเยอะๆ มันจะสนุกจนลืมเหนือย คนเฒ่าคนแก่ก็จะชอบร้องรำทำเพลง บ้าง เล่าเรื่องตลกๆ ให้ฟัง เราก็ฟังเพลินๆ เวลากินข้าวเที่ยง ก็จะมีตำบักหุ่ง (ส้มตำ) แกงหน่อไม้ แกงเห็ด ต้มไก่ ต้มปลา เป็นอาหารที่เจ้าภาพเตรียมมาเลี้ยง บางทีก็มีน้ำขาวๆ (สาโท) มาเพิ่มพลังแทนเอ็ม100 ยิ่งสนุกกันไปใหญ่ แต่เสียดายที่ทุกวันนี้ไม่ค่อยมีแล้ว ที่หาได้จริงๆก็คงไม่กี่คนที่สนิทกันจริงๆ บรรยากาศแบบนั้นหายไปนานแล้ว

เทคโนโลยีในการเกษตร

ใช้รถเกี่ยวข้าวแทนแรงงานคน
อยากที่บอกตอนนี้ ไม่คอ่ยมีการลงแขกเกี่ยวข้าวแล้ว เพราะเกษตรกรสวนใหญ่หันไปใช้บริการรถเกี่ยวข้าวกันหมด เพราะเร็ว ทันใจ ไม่ต้องง้อแรงงาน เพราะจ้างค่าแรงก็ตกวันละ 350-400 บาทตอ่คน ซึ่งต้องจ้าง 5-10 คนตอ่วันแล้วแต่พื้นที่ว่ามีนาเยอะไหม ก็ตกวันละหลายพันบาท แต่ถ้าเราใช้บริการรถเกี่ยวข้าวเขาจะคิดเหมาเกี่ยวเป็นไร่ ราคาไร่ละ 700-1000 บาท แล้วแต่พื้นที่ทำให้ประหยัดค่าแรงไปได้เยอะเลยมาก

ปัญหาที่เกิดจากใช้รถเกี่ยวข้าว

แต่ถึงจะเร็ว แต่การใช้รถเกี่ยวข้าวก็ทำให้เมล็ดข้าวจะหล่นตามพื้นเยอะมาก และมีฟางปนอยู่ในข้าวเยอะด้วย และต้องเอาข้าวเปลือกมาตาก และคอยกลับด้านให้เมล็ดข้าวโดนแดดให้ทั่ว พอแห้งก็ต้องมาตักใส่ถุงเก็บไว้กินไว้ขาย
และปัญหาอีกอย่างที่ยินข่าวมาคือ ด้วยที่มีความต้องการรถเกี่ยวข้าวสูง จึงทำให้มีการรอคิว และบางคนอยากลัดคิวก็ไปเพิ่มค่าจ้างให้สูงกว่าคนอื่น จากปกติ 700-1000 บาท ก็ไปเพิ่มให้เป็ฯ 1500 บ้าง ทำให้เกิดปัญหาร้องเรียนกันเยอะมาก และทำให้เจ้าของรถคิดราคาเพิ่ม
ธุรกิจรถเกี่ยวข้าว
จากความต้องการข้างต้น สาวอุดร เลยเห็นว่ามีเพื่อนบ้านหลายคนพากันไปกู้เงินออกรถเกี่ยวข้าวกันเยอะ เพราะมองเห็นรายได้ที่จะได้ และแถวบ้านจะมองว่าคนที่่มีรถเกี่ยวข้าว เป็นคนรวย เพราะปีๆนึงได้เงินพอที่ส่งงวดรถได้สบายๆเลยทีเดียว
แต่สำหรับใครทีอยากจะซื้อรถเกี่ยวข้าว สาวอุดรมีข้อคิดมาฝาก เพราะสาวอุดรได้ยิน น้าข้างบ้านที่เขามีรถเกี่ยวข้าวเล่าให้ฟัง
ก่อนจะออกรถเกี่ยวข้าวต้องคำนึงถึงอะไรบ้าง
ก่อนอื่นต้องดูก่อนเลยว่า พื้นที่ของเรามีการทำนากี่รอบ มีแรงงานเพียงพอไหม และมีความต้องการรถเกี่ยวข้าวมากน้อยแค่ไหน เพระาบางพ้นที่เขาก็ไม่นิยมใช้รถ
และที่สำคัญคือ งบประมาณ ต้องคิดเผื่อไว้ด้วยว่า ถ้าเราได้ค่าจ้างเกี่ยวข้าวไม่พอกับค่างวด เราจะเอาเงินมาจากไหน หากคิดไปตายเอาดาบหน้า สาวอุดรไม่แนะนำ
มีทีมงานที่จะช่วยหรือเปล่า เพราะรถสีข้าวต้องมีแรงงานคอยยื่นกระสอบ คอยยื่นมัดข้าว และยกกระสอบข้าวด้วย ถ้าไม่มีคนในครัวเรือนหรือแรงงานประจำก็แย่หน่อย เพราะช่วงเกี่ยวข้าวต้องเกี่ยวต่อเนื่องกันทั้งวันทั้งคืน ถ้าไม่มีคนมาสลับช่วยกันทำ มีหวังตายก่อนได้เงินแหงๆ
เอาเป็นว่าก่อนออกรถเกี่ยวข้าวก็คิดให้ดี จะได้ไม่มีหนี้หัวโต

แต่ตอนนี้ก็ยังมีหลายที่ที่เขาอนุรักษ์การลงแขกเกี่ยวข้าวกันอยู่ อย่างเช่นทางภาคเหนือ แถวๆบนดอย ก็ยังพอได้ยินข่าว แต่แถวอีสานก็กลายเป็นประเพณีที่ต้องจัดเพื่อให้คนมาดูมาชมกันไปแล้ว ส่วนะเป็นตำนานหรือเปล่าคงต้องฝากไว้กับทุกคนนะคะ
สาวอุดรคนเดียวช่วยไม่ได้แน่ๆค่ะ